اخلاق پسنديده به طورعجيبى ديگران را جذب مىكند ، حتى علّت اصلى اين‌كه بعضى از مسلكها - كه به اندازهء سر سوزنى از حقيقت بهره نبرده ؛ بلكه در مقابل مسلك حقيقى اسلام پايه گذارى شده‌اند - توانسته‌اند گروهها ، جمعيت‌ها و برخى از توده‌ها را به خودشان جذب كنند ، همين مسألهء حسن اخلاق است . خداوند متعال به رسول گرامى صلى الله عليه وآله - كه حقيقتى بالاتر از نفس او نداريم - مىفرمايد : ( لَوْ كُنْتَ فَظًّا غَليظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِك ) ؛ « 1 » اگر آدم تندخو و خشنى بودى ، مردم از اطراف تو پراكنده مىشدند و هرگز نمىتوانستى آنان را جذب كنى . از اين آيهء شريفه استفاده مىشود كه : جاذبهء اخلاق از جاذبهء حقيقت بيشتر است . « 2 »

--> ( 1 ) . آل‌عمران ، آيه 159 . ( 2 ) . اهميت اخلاق خوب : - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ( ص ) : الْخُلُقُ الْحَسَنُ نِصْفُ الدِّين . ( بحار الأنوار ، ج 68 ، باب 92 ، ص 372 ) اخلاق خوب نصف دين است ؛ ( به اين معنا كه عمده دستورات دينى راجع به اخلاق است . ) - قَالَ رَسُولُ اللَّهِ ( ص ) : الْأَخْلَاقُ مَنَائِحُ مِنَ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ فَإِذَا أَحَبَّ عَبْداً مَنَحَهُ خُلُقاً حَسَناً وَ إِذَا أَبْغَضَ عَبْداً مَنَحَهُ خُلُقاً سَيِّئا . ( بحار الأنوار ، ج 68 ، باب 92 ، ص 372 ) اخلاق ، عطيه و بخشش‌هايى از جانب خداوند است ، وقتى بنده‌اى را دوست بدارد اخلاق خوب را به او عنايت مىفرمايد و چون بنده‌اى را دشمن بدارد اخلاق زشت به او مىدهد . - عن الْحَسَنِ بْنِ عَلِىٍّ ( ع ) قَالَ : النَّاسُ أَرْبَعَهءٌ : فَمِنْهُمْ مَنْ لَهُ خُلُقٌ وَ لَا خَلَاقَ لَهُ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ لَهُ خَلَاقٌ وَ لَا خُلُقَ لَهُ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ لَا خُلُقَ وَ لَا خَلَاقَ لَهُ وَ ذَلِكَ مِنْ شَرِّ النَّاسِ ، وَ مِنْهُمْ مَنْ لَهُ خُلُقٌ وَ خَلَاقٌ فَذَلِكَ خَيْرُ النَّاس . ( خصال ، ج 1 ، ص 236 ) مردم چهار قسم‌اند : 1 . كسى كه داراى اخلاق نيك است ولى بهرهء دنيايى ندارد 2 . كسى كه داراى بهرهء دنيايى است ؛ ولى اخلاق و خوى نيك ندارد 3 . كسى كه اصلًا هيچ ارزشى ندارد و آن كسى است كه نه اخلاق دارد و نه دنيا و مال و اين بدبخت‌ترين مردم است 4 . كسى كه هم اخلاق نيك دارد و هم از دنيا بهره‌مند است و اين بهترين مردم است . مصاديق اخلاق خوب در روايات عبارتند از : - قَالَ الصَّادِقُ ( ع ) : إِنَّ الصَّبْرَوَالصِّدْقَ وَ الْحِلْمَ وَ حُسْنَ الْخُلُقِ مِنْ أَخْلَاقِ الْأَنْبِيَاءِ وَ مَايُوضَعُ فِى مِيزَانِ امْرِئٍ يَوْمَ الْقِيَامَهءِ شَىْءٌ أَفْضَلُ مِنْ حُسْنِ الْخُلُق . ( إرشاد القلوب ، ج 1 ، باب 42 ، ص 132 ) شكيبايى ، راستى و درستى ، بردبارى و خوى خوش از اخلاق و خصلتهاى پيامبران است و روز قيامت هر چه از اعمال شايسته در ترازوى انسان بگذارند به حسن خلق نخواهد رسيد . - عَنْ أَبِىعَبْدِاللَّهِ ( ع ) قَالَ : الْمَكَارِمُ عَشْرٌ ، فَإِنِ اسْتَطَعْتَ أَنْ تَكُونَ فِيكَ فَلْتَكُنْ فَإِنَّهَا تَكُونُ فِى الرَّجُلِ وَ لَا تَكُونُ فِى وَلَدِهِ وَ تَكُونُ فِى وَلَدِهِ وَ لَا تَكُونُ فِى أَبِيهِ وَ تَكُونُ فِى الْعَبْدِ وَ لَا تَكُونُ فِى الْحُرِّ . قِيلَ : وَ مَا